Po co dzieciom wiedza ekonomiczna? - Finansiaki

  • #1 – 2 klasa
  • #2 – 3 klasa
  • #3 – 6 lat
  • #4 – 5 klasa
  • #pieniądze
  • #przedszkole
  • #wychowywanie

Po co dzieciom wiedza ekonomiczna?

Od pewnego czasu możemy obserwować wzrost popularności zajęć dla dzieci dotyczących ekonomii. Czy jest to moda, która za chwilę przeminie, czy może jednak realna potrzeba? 

Jak rodzice podchodzą do uczenia dzieci ekonomii? Oczywiście prezentują różne punkty widzenia. Zaczynając od tego, że wszystko przyjdzie z czasem i pociechy jakoś się tego dowiedzą, poprzez podejście, że edukacja jest zadaniem instytucji, a nie rodziców i w związku z tym ktoś inny powinien się tym zająć aż po myślenie o „tych tematach” w kategoriach tabu przeznaczonego tylko dla dorosłych, przed którym należy chronić dzieci. Istnieje również grupa, której bliskie są rozmowy o ekonomii w rodzinnym gronie. Ci rodzice chętnie tłumaczą pojęcia i zasady wymiany ekonomicznej już od najmłodszych lat. Czy dzieci są w stanie zrozumieć tę wiedzę?

Fazy rozwoju poznawczego

Nad tym pytaniem z ogromnym zainteresowaniem pochylili się badacze, głównie psychologowie, już w latach 80. XX wieku i pracę tę kontynuują do dziś. Ich celem stało się znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak dziecko rozumie podstawowe pojęcia i zasady wymiany ekonomicznej. Założyli, że etapy opanowania tej wiedzy są ściśle powiązane z czterema stadiami rozwoju poznawczego opisanymi przez Jeana Piageta.

Pierwsze z nich to stadium sensomotoryczne (0 – 2 rok życia), podczas którego dziecko ćwiczy odruchy powtarzające i podtrzymujące interesujące je doznania oraz uczy się, że przedmiot, który znika z pola widzenia, nie znika zupełnie.

W następnym stadium – przedoperacyjnym (2 – 7 rok życia) – dziecko rozwija intensywnie język oraz myślenie symboliczne, w którym słowa reprezentują przedmioty. Rozumuje przez podobieństwa i jest przekonane, że wszyscy myślą to samo, co ono.

Gdy dziecko wchodzi w stadium operacji konkretnych (7 – 11 rok życia), zaczyna rozumieć zasadę zachowania ilości, przyswaja działania arytmetyczne oraz zaczyna wnioskować, ale zadania nadal rozwiązuje metodą prób i błędów.

Ostatnim jest stadium operacji formalnych (12 rok życia do dorosłości), podczas którego dziecko rozwija myślenie abstrakcyjne, rozważa oraz formułuje różne hipotezy, jak też doskonali myślenie logiczne.

Oswajanie pieniędzy

Wiemy już, jakie są fazy rozwoju poznawczego dziecka. Jak więc przekładają się na rozumienie podstawowych pojęć oraz zasad wymiany ekonomicznej? Pobież infografikę na temat wartości pieniędzy.

W nawiązaniu do stadiów rozwoju poznawczego opisanych przez Piageta zostały wyróżnione trzy fazy nabywania przez dzieci wiedzy o pieniądzach. W pierwszej z nich (stadium przedoperacyjne, 2 – 6 roku życia) dziecko jest świadome, że pieniądze są potrzebne, a konieczność ich użycia spostrzega w kategoriach moralnych. Jeśli chce pobawić się zabawką innego przedszkolaka, to wie, że należy pożyczyć mu swoją zabawkę. Na zasadzie analogii uważa, że tak samo jest w sklepie. Jeśli chce kupić pewien towar, to musi dać kasjerce pieniądz. Dziecko w tym wieku nie rozumie podzielności pieniądza i według niego za jeden pieniądz kupuje się jeden przedmiot. Jak się to przekłada na funkcjonowanie malucha w świecie? Jeśli chce kupić gumę za 20 groszy, a ma monetę 50-groszową, to jest przekonane, że nie może tego zrobić. Wie, że pieniądze biorą się od rodziców, a oni z kolei wypłacają je z bankomatu. Pięcioletnie dzieci mają świadomość, że rodzice dostają wynagrodzenie za pracę, ale odnoszą tę wiedzę tylko do swoich rodziców.

W fazie drugiej rozumienia pieniądza (stadium operacji konkretnych, ok. 7 – 12 roku życia) dzieci wiedzą, że pieniądze mają różne nominały, a to, ile można kupić za określoną monetę czy banknot, zależy od ich wartości. Umieją odliczyć potrzebną kwotę oraz stwierdzić, czy reszta, którą otrzymały, jest w odpowiedniej wysokości. Siedmio- i ośmiolatki uważają często, że pieniądze biorą się z banku i od rządu, wystarczy je tylko wypłacić. Podczas zakupów dziecko wie, że uczestniczy w wymianie, ale nie rozumie procesów wymiany ekonomicznej. Na początku tego okresu poza jego świadomością nadal pozostaje fakt, że właściciel sklepu kupując towar, wykorzystuje pieniądze, które uzyskuje od klientów. Nie zdaje sobie również sprawy z tego, że właściciel sprzedaje towar po wyższej cenie, niż go kupił, ani że robi to po to, aby osiągnąć zysk.

W trzeciej fazie rozumienia pieniądza (stadium operacji formalnych, od ok. 12. roku życia) dziecko rozumie już dobrze pojęcie wymiany ekonomicznej (np. zysk, inwestowanie). Pojmuje, że właściciel sklepu sprzedaje towar za wyższą cenę, niż go nabył. Jednak rozumienie zysku bankowego jako różnicy oprocentowania depozytów i kredytów nawet na tym etapie życia nie zawsze jest dla dziecka łatwe do przyswojenia.

Rola rodziców

Faktem jest, że rozwój poznawczy wyznacza możliwości nabywania każdej wiedzy, również ekonomicznej. Jednak w badaniach opartych na teorii Piageta badacze wielokrotnie stwierdzali, że dzieci w tym samym wieku posiadają wiedzę ekonomiczną na różnych poziomach. Zaczęto więc przyglądać się zależnościom między środowiskiem społeczno-ekonomicznym dziecka a jego rozumieniem pieniądza. Badacze uznali, że duży wpływ na to, co dzieci wiedzą o pieniądzach, mają czynniki zewnętrzne, takie jak odmienne zainteresowania, wartości i zachowania, również finansowe, w środowisku społecznym dziecka. Istotne są osobiste doświadczenia z pieniędzmi, dostęp do nauczania ekonomii, a najważniejszy jest wpływ rodziny, w której ciągle zachodzi proces wychowania. Dziecko obserwuje swoich rodziców i przez naśladowanie ich postaw oraz nawyków finansowych zdobywa wiedzę z tego obszaru. Istotne są więc rozmowy na temat pieniędzy oraz emocje, które im towarzyszą. Ważne jest również to, jak rodzice traktują pieniądze: jako neutralny codzienny element życia czy jako magiczny sposób, który rozwiązuje wszystkie kłopoty, nawet te, które nie mają związku z finansami. Oczywiście w dorosłym życiu człowiek może podać w wątpliwość poglądy rodziców i je odrzucić, ale jako dziecko interpretuje wypowiedzi i zachowania dorosłych, tak jak potrafi. Jego interpretacje mogą wpływać na funkcjonowanie w różnych obszarach dorosłego życia, w tym również finansowych. To, co dziecko słyszy na temat pieniędzy od rodziców, może również wpływać na jego stosunek do siebie oraz innych ludzi czy nawet sposób rozmawiania z innymi o pieniądzach. Wiedza wyniesiona z domu rodzinnego ma odzwierciedlenie w gospodarowaniu budżetem domowym, oszczędzaniu, zaciąganiu kredytów lub nawet w rozmowach o wynagrodzeniu z pracodawcami czy negocjacjach z partnerami biznesowymi. Rozumienie pojęć i zasad wymiany ekonomicznej jest dziecku potrzebne do funkcjonowania w dorosłym życiu dokładnie tak samo, jak umiejętność czytania i liczenia.

artykuły

Santander Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, przy al. Jana Pawła II 17, 00-854 Warszawa, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr. KRS 0000008723, utworzony na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 r. w sprawie utworzenia Banku Zachodniego we Wrocławiu (Dz. U. z dnia 1 lipca 1988 r.) NIP 896-000-56-73 o kapitale zakładowym i wpłaconym 1 020 883 050 zł.

Wykorzystujemy pliki cookies aby ulepszać zawartość i funkcje serwisu. Korzystanie z serwisu oznacza zgodę na ich zapisywanie.

Dowiedz się więcej o celu i czasie przechowywania oraz możliwości zmiany ustawień plików cookies w przeglądarce internetowej. Więcej o plikach cookies

Zamknij komunikat o cookies